Türkiye Ar-Ge 500 Açıklandı TUSAŞ Liderliğini Korudu

Türkiye Ar-Ge 500 Araştırması’na göre 500 şirket 2025’te 257,9 milyar TL Ar-Ge harcaması yaptı. 

Türkiye Ar-Ge 500 Araştırması’nın 2026 sonuçları açıklandı. Araştırmada yer alan 500 şirketin 2025 yılı toplam Ar-Ge harcaması 257 milyar 875 milyon TL olarak hesaplandı. Listenin zirvesinde 65,2 milyar TL’lik Ar-Ge harcamasıyla TUSAŞ bulunurken ASELSAN 48,2 milyar TL, ROKETSAN ise 21,4 milyar TL ile ilk üç sırayı oluşturdu.

Turkishtime tarafından 13’üncü kez hazırlanan araştırma; Türkiye ihracat sıralamasındaki ilk 500 şirket, KAP’ta Ar-Ge verilerini açıklayan şirketler ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onaylı Ar-Ge merkezlerine gönderilen anketlerden elde edilen verilerle oluşturuldu. Bu nedenle 257,9 milyar TL’lik tutar, araştırma kapsamına giren 500 şirketin beyan edilen Ar-Ge harcamalarını ifade ediyor.

Savunma ve havacılık şirketlerinin ağırlığı ilk sıralarda belirgin biçimde sürüyor. TUSAŞ, ASELSAN ve ROKETSAN’ın ardından HAVELSAN 9,5 milyar TL, Ford Otomotiv ise 8,3 milyar TL Ar-Ge harcamasıyla dördüncü ve beşinci sırada yer aldı. İlk beş şirketin toplam harcaması, araştırmadaki 500 şirketin toplam Ar-Ge bütçesinin yüzde 59,19’una ulaştı.

İlk 10’da TUSAŞ Motor Sanayii 6 milyar TL, Arçelik 4,6 milyar TL, Türk Telekom 3,2 milyar TL, Mercedes-Benz Türk 3,18 milyar TL ve MAN Türkiye 3,09 milyar TL’lik Ar-Ge harcamalarıyla yer aldı.

Ar-Ge ürünlerinden üç yılda 843,9 milyar TL ihracat

Araştırmada bu yıl ilk kez hazırlanan “Ar-Ge Ürünleriyle En Fazla İhracat Gerçekleştiren İlk 100” listesi, şirketlerin araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin ticari çıktısını da ölçmeye başladı. Katılımcıların beyanlarına göre 2023-2025 döneminde Ar-Ge sonucunda geliştirilen ürünlerden elde edilen toplam ihracat 843,9 milyar TL oldu.

Listenin ilk sırasında 337,8 milyar TL ile Oyak Renault bulunuyor. ASELSAN 154,2 milyar TL ile ikinci, TUSAŞ ise 58,9 milyar TL ile üçüncü sırada yer aldı. İlk üç şirketin toplam ihracatı 550,8 milyar TL’ye ulaşırken ilk 100 içerisindeki payları yüzde 65,3 oldu.

Sektörel dağılımda otomotiv endüstrisi 404,2 milyar TL, savunma ve havacılık sanayii ise 245,1 milyar TL ile öne çıktı. İki sektör birlikte ilk 100 şirketin Ar-Ge ürünlerinden elde ettiği ihracatın yaklaşık yüzde 76,9’unu oluşturdu.

Patentte Mercedes-Benz Türk, projede ASELSAN öne çıktı

Araştırmanın fikri mülkiyet verilerinde Mercedes-Benz Türk 105 patentle 2025’in lideri oldu. Şirketi 98 patentle Tırsan Treyler ve 82 patentle ASELSAN takip etti. TUSAŞ 66, ROKETSAN ise 42 patentle ilk beşte yer aldı.

Ar-Ge proje sayısında ise ASELSAN açık ara öne çıktı. Şirket 1.253 projeyle listenin ilk sırasında yer alırken World Medicine 611, Deva Holding 263 ve Arçelik 200 projeyle takip etti. İlk 10 şirketin toplam Ar-Ge proje sayısı 3.235 olarak hesaplandı.

Marka tescillerinde ilaç sektörü güçlü bir ağırlık gösterdi. Abdi İbrahim 163 marka ile birinci olurken ASELSAN 128, World Medicine 125, Sanovel 122 ve Ali Raif İlaç 119 marka ile ilk beşte sıralandı.

Tasarım tescillerinde ise mobilya sektörü öne çıktı. Doğanlar Mobilya 328 tasarım tesciliyle ilk sırada yer alırken Çilek Mobilya 209 tescille ikinci oldu. Doğanlar Mobilya, Çilek Mobilya ve Yataş’ın toplam 667 tasarım tescili, ilk 10 şirketin toplamının yaklaşık yarısına ulaştı.

Ar-Ge istihdamında savunma ve havacılık ağırlığını koruyor

Ar-Ge merkezlerindeki personel sayısında da savunma ve havacılık şirketleri üst sıralarda yer aldı. ASELSAN 9.691 çalışanla ilk sırada bulunurken TUSAŞ 5.100, ROKETSAN 3.390, HAVELSAN 2.169 ve TEI 1.721 Ar-Ge çalışanına sahip.

Bu beş şirketin toplam Ar-Ge istihdamı 22 bin 71 kişiye ulaşarak ilk 10 şirketin toplam 25 bin 513 kişilik Ar-Ge kadrosunun yüzde 86,5’ini oluşturdu.

Kadın Ar-Ge çalışanlarında da aynı sektörün ağırlığı görülüyor. ASELSAN 2.121, TUSAŞ 1.190, ROKETSAN 722, HAVELSAN 535 ve TEI 305 kadın Ar-Ge çalışanıyla ilk sıralarda yer aldı.

Tasarım merkezlerinde FLO lider

Araştırmanın tasarım merkezleri bölümünde FLO Mağazacılık 434,8 milyon TL’lik harcamayla ilk sıraya yerleşti. TUSAŞ Motor Sanayii 227,3 milyon TL ile ikinci, Beymen 164,7 milyon TL ile üçüncü oldu. Koton 132,9 milyon TL ve Ay Marka 123,2 milyon TL ile ilk beşi tamamladı.

Tasarım merkezi istihdamında da 173 çalışanla FLO ilk sırada bulunuyor. Sıralamada perakende, tekstil ve mobilya şirketlerinin ağırlığı, ürün geliştirme ve tasarım yatırımlarının klasik teknoloji sektörlerinin dışında da ayrı bir rekabet alanı oluşturduğunu gösteriyor.

Türkiye’nin Ar-Ge yatırımı birkaç büyük teknoloji şirketinde yoğunlaşıyor

Araştırmanın en belirgin sonucu, Türkiye’nin kurumsal Ar-Ge harcamalarının önemli bölümünün savunma, havacılık ve ileri üretim şirketlerinde yoğunlaşması. İlk beş şirketin toplam harcamanın yüzde 59,19’unu oluşturması, büyük ölçekli teknoloji projelerinin Ar-Ge tablosundaki ağırlığını ortaya koyuyor.

Buna karşılık bu yıl ilk kez ölçülen Ar-Ge ürünü ihracatı, araştırma harcamasının ekonomik çıktısını değerlendirmek için daha güçlü bir gösterge sunuyor. Otomotiv ile savunma ve havacılığın toplam ihracatta yüzde 76,9’luk paya ulaşması, Türkiye’nin Ar-Ge kapasitesinin küresel pazara dönüştüğü alanların da belirli sektörlerde yoğunlaştığını gösteriyor.

Önümüzdeki dönemde yalnız toplam Ar-Ge bütçesinin büyümesi değil, bu harcamaların patente, ürüne, ihracata ve ölçeklenebilir teknoloji şirketlerine ne ölçüde dönüştüğü daha kritik bir performans göstergesi olacak. Türkiye’nin teknoloji rekabetinde derinleşmesi açısından savunma ve otomotivde oluşan kapasitenin yazılım, elektronik, telekom, sağlık teknolojileri ve diğer yüksek katma değerli alanlara daha geniş biçimde yayılması önem taşıyor.