EY Barometresi Net Sıfırda Açıkları Gösterdi

EY,  EY Küresel İklim Eylem Barometresi’ni yayımladı.

EY tarafından yayımlanan EY Küresel İklim Eylem Barometresi 2025, dünyanın en büyük şirketlerinin net sıfır hedeflerini benimsediğini ancak geçiş planlarının uygulama gücünde belirgin açıklar bulunduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre şirketlerin %64’ü net sıfır geçiş planına sahipken, yalnızca %12’si yeni planlar geliştirerek veya mevcut planlarını açıklayarak kayda değer bir ilerleme sağladı.

50 ülkede 13 sektörden 850’den fazla küresel şirketin katılımıyla hazırlanan çalışma, planların küresel sıcaklık artışlarını sınırlamaya yönelik çabalara yeterli katkıyı sunacak derinlikte olmadığını gösteriyor. İlerleme hızını düşüren temel unsur olarak, hedeflerin uygulamaya aktarılmasındaki yönetişim ve finansal etki ölçümü eksikleri öne çıkıyor.

Barometreye göre şirketlerin %68’i, karbonsuzlaşma sürecinde karşılaşılan geçiş riskleri ile iklim olaylarından kaynaklanan fiziksel riskleri değerlendiriyor. Buna karşın, %17’si bu risklerin finansal etkilerini raporluyor. Bu tablo, iklim risklerine maruziyetin finansal sonuçlarının şirketler genelinde hâlâ sınırlı biçimde ölçüldüğünü ortaya koyuyor.

Karbon kredilerine yönelim artıyor

Net sıfır hedefi bulunan şirketlerin %63’ü, karbon kredisi kullanımına başvuruyor. Bu eğilim, emisyonları doğrudan azaltmaya ek olarak dengeleme araçlarının daha yaygın kullanıldığını gösteriyor. Karbon kredisi kullanımının özellikle finansal hizmetler (%78) ve ulaşım (%69) gibi karbonsuzlaşma sürecinde dönüşümü daha zor alanlarda yoğunlaştığı görülüyor.

Öte yandan şirketlerin %34’ü, finansmana erişimdeki daralma veya regülasyon belirsizliği gibi etkenleri dikkate alarak iklim hedeflerini yeniden ele aldı. Bu revizyonların %44’ü hedeflerin zayıflatılmasıyla, %56’sı ise zamanlamanın ötelenmesiyle sonuçlandı.

Yönetişim ve uygulama boşlukları dikkat çekiyor

Araştırmaya katılan şirketlerin %92’si, fiziksel risklerin operasyonlar üzerindeki etkilerini analiz ettiğini belirtiyor. Ancak bu şirketlerin %44’ü, riskleri yönetmeye ve uyum sağlamaya yönelik önlemleri hayata geçirdiğini ifade ediyor. Yönetim kurulu düzeyinde gözetim tarafında da sınırlı bir tablo görülüyor: sermaye tahsisine yönelik gözetim %8, hedef belirleme %21, ilerlemenin izlenmesi %41 seviyesinde.

Barometreyle birlikte değerlendirilen bir diğer EY analizi, iklim risklerine karşı hareketsizliğin işletmeler için ciddi bir maliyet doğurabileceğine işaret ediyor. Bulgular, gerekli adımların atılmaması halinde yıllık gelirlerin %15’ine kadar kayıp riski oluşabileceğini ortaya koyuyor.

İklim eyleminde liderlik için beş öncelik

Araştırma, iklim eyleminde liderlik hedefleyen işletmeler için beş temel önceliği öne çıkarıyor:

• Ulaşılabilir ancak iddialı hedefler belirlemek ve sermayeyi iklimle bağlantılı yatırımlara yönlendirmek

• Paris Anlaşması ile uyumlu, şeffaf ve uygulanabilir geçiş planlarını kamuya açıklamak

• Karbon kredilerine bağımlılığı azaltarak gerçek emisyon düşüşlerini hızlandırmak

• Kapsam 3 emisyonlar için değer zinciriyle aktif iş birliği kurmak

• Yapay zekayı sorumlu biçimde süreçlere entegre etmek

Ece Sevin, EY Türkiye Şirket Ortağı, İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Hizmetleri Lideri, araştırmaya ilişkin değerlendirmesinde, iklim etkilerinin giderek daha yıkıcı hale gelmesinin kurumsal eylem planlarının aciliyetini artırdığını vurguladı. Sevin, iklim raporlaması ve geçiş stratejilerindeki ilerlemenin sektörler ve bölgeler arasında eşit dağılmadığını; yönetişim yapıları, risk değerlendirmesi ve stres testlerindeki olgunluk farklarının uygulamayı zorlaştırdığını ifade etti. İklim eylemini bugünden aksiyona dönüştüren şirketlerin rekabette öne çıkacağını belirtti.

Net sıfır taahhütlerinin yaygınlaşması önemli bir eşik. Ancak barometrenin ortaya koyduğu tablo, asıl sınavın planların finansal etkiye dönüştürülmesinde verildiğini gösteriyor. Yönetişim, risk ölçümü ve sermaye tahsisi netleşmeden iklim hedefleri kurumsal stratejinin merkezine yerleşemiyor. İklim eylemini ölçülebilir sonuçlara bağlayan şirketler, önümüzdeki dönemde yalnızca çevresel performanslarıyla değil, finansal dayanıklılıklarıyla da ayrışacak.