Norveç AI Gözlüklerini Kamusal Alanlarda Yasaklamaya Hazırlanıyor
Norveç, AI destekli akıllı gözlükleri belirli kamusal alanlarda geçici olarak yasaklamaya hazırlanıyor.
Norveç hükümeti, yapay zeka özellikli akıllı gözlüklerin insanların bilgisi dışında fotoğraf, video ve ses kaydı yapabilmesi nedeniyle belirli kamusal alanlarda geçici olarak yasaklanmasını planlıyor. Hükümet aynı zamanda kalıcı ulusal düzenleme için öneriler hazırlayacak bir uzman grubu oluşturacak.
5 Ekim’de açıklanan plan, AI destekli giyilebilir cihazların günlük yaşamda yarattığı mahremiyet sorunlarını doğrudan düzenleme gündemine taşıyor. Yasak önerisinin parklar, plajlar, müzeler, alışveriş merkezleri ve kamusal etkinliklerin yanı sıra okullar, kreşler, oyun alanları ve çocukların bulunduğu diğer alanları kapsayabileceği belirtiliyor. AP’nin aktardığı kapsamda sağlık kuruluşları ve spor salonları gibi mahremiyetin daha hassas olduğu mekanlar da tartışılan alanlar arasında bulunuyor.
İnsanların Haberi Olmadan Kayıt Endişesi
Norveç hükümetinin temel gerekçesi, kamera ve mikrofon taşıyan AI gözlüklerinin çevredeki insanları fark edilmeden kaydedebilmesi.
Dijitalleşme ve Kamu Yönetimi Bakanı Torgeir Micaelsen, insanların bilgileri dışında fotoğraflanması, filme alınması veya seslerinin kaydedilmesi riskinden endişe duyduklarını belirtti. Geçici yasağın, daha kapsamlı bir inceleme yapılması ve kalıcı düzenleme hazırlanması için zaman kazandırması hedefleniyor.
Hükümetin planı tüm akıllı gözlük kullanımını ülke çapında durdurmayı hedeflemiyor. Düzenlemenin özellikle insanların düzenli olarak bulunduğu ve mahremiyet beklentisinin yüksek olduğu mekanlara odaklanması planlanıyor.
Kalıcı Düzenleme İçin Uzman Grubu Kurulacak
Geçici yasakla birlikte Norveç, AI gözlükleri ve benzer giyilebilir teknolojiler için daha uzun vadeli bir yasal çerçeve oluşturmayı da planlıyor.
Kurulacak uzman grubu, teknolojinin kullanımı, kişisel verilerin korunması ve kamusal alanlarda kayıt yapılmasının sınırları konusunda hükümete tavsiyelerde bulunacak. Böylece geçici önlemin ardından ulusal ölçekte kalıcı bir düzenleme hazırlanabilecek.
Norveç hükümeti ağustos ayında da akıllı gözlüklerin daha sıkı düzenlenmesi gerektiğini açıklamış, kamu ve özel sektör kuruluşlarına kendi mekanlarında kullanım kuralları belirlemelerini önermişti. O dönemde özellikle kamera, mikrofon ve yüz tanıma gibi fonksiyonların çevredeki kişiler açısından yarattığı risklere dikkat çekilmişti.
Akıllı Gözlüklerde Mahremiyet Tartışması Büyüyor
Akıllı gözlükler son dönemde yapay zeka modelleriyle birlikte daha fazla işlev kazanıyor. Kullanıcılar cihazlarla görüntü ve ses kaydedebiliyor, çevrelerinde gördükleri nesneler hakkında bilgi alabiliyor ve AI asistanlarıyla etkileşim kurabiliyor.
Bu yetenekler aynı zamanda çevredeki kişilerin ne zaman kayıt altına alındığını anlamasını zorlaştırabiliyor.
Norveç’in planı da tartışmayı cihaz sahibinin kullanım hakkından çevredeki insanların kaydedilmemeyi tercih etme hakkına doğru genişletiyor.
ABD’nin Kaliforniya eyaletinde gizli kayıt amacıyla kullanılan akıllı gözlüklere yönelik ayrı bir yasa tasarısı kısa süre önce veto edilirken, Avrupa’da bazı işletmeler ve kuruluşlar da akıllı gözlük kullanımına yönelik kendi sınırlamalarını gündeme getiriyor.
Norveç’in hazırlığı, AI gözlükleri açısından önemli bir eşik oluşturuyor. Bugüne kadar gündemin büyük bölümü cihazların kamera kalitesi, yapay zeka özellikleri ve kullanım senaryoları etrafında şekilleniyordu. Artık aynı teknolojinin başkalarının mahremiyetini nasıl etkilediği doğrudan düzenleyici çerçevenin konusu haline geliyor.
Buradaki temel sorun yalnız kayıt yapılabilmesi de sayılmaz. Telefonla fotoğraf veya video çeken kişinin davranışı çoğu zaman çevreden fark edilebilirken, gözlük formundaki cihazlarda kayıt işlemi gündelik bir bakıştan ayırt edilemeyebiliyor. Bu da teknoloji ile sosyal rıza arasındaki sınırı daha karmaşık hale getiriyor.
Norveç’in geçici yasaktan kalıcı ulusal düzenlemeye uzanan yaklaşımı bu nedenle yakından izlenmeli. AI destekli gözlükler yaygınlaştıkça, teknoloji şirketlerinin yalnız cihazın ne yapabildiğini anlatması yeterli olmayacak. Cihazın çevresindeki insanların ne zaman ve nasıl korunacağı da ürün tasarımının ve regülasyonun temel başlıklarından biri olacak.
