ABD DeepSeek ve Çinli AI Şirketlerini Model Kopyalamakla Suçladı

ABD, Çinli AI şirketlerini Amerikan modellerinden endüstriyel ölçekte distillation yapmakla suçladı.

ABD güvenlik kurumları, aralarında DeepSeek, Moonshot AI ve Alibaba’nın da bulunduğu Çinli yapay zeka şirketlerini Amerikan frontier AI modellerinin yeteneklerini endüstriyel ölçekte distillation yöntemiyle çıkarmakla suçladı. NSA, FBI ve CISA tarafından yayımlanan ortak uyarıda bu faaliyetlerin Çinli şirketlerin daha düşük maliyetle gelişmiş modeller oluşturmasına yardımcı olduğu öne sürüldü. Çin yönetimi ise suçlamaları reddetti.

ABD kurumlarının açıkladığı listede DeepSeek, Moonshot AI ve Alibaba’nın yanı sıra MiniMax, StepFun ve Z.AI bulunuyor. Uyarıya göre söz konusu şirketler en az 2024 sonlarından bu yana Anthropic Claude, OpenAI GPT, Google Gemini ve Grok modellerinden milyarlarca tokenlık çıktı elde etti. ABD tarafı bu verilerin Çinli modellerin kodlama, matematik ve akıl yürütme yeteneklerini geliştirmekte kullanıldığını iddia ediyor.

Distillation Tekniği Tartışmanın Merkezinde

Distillation, yapay zeka araştırmalarında yeni veya başlı başına yasak bir yöntem sayılmıyor. Genel olarak daha güçlü bir modelin çıktılarının daha küçük bir modelin geliştirilmesinde kullanılması anlamına geliyor. Açık modellerde veya şirketlerin kendi sistemleri içerisinde uygulandığında yaygın bir eğitim yöntemi olarak kabul ediliyor.

ABD kurumlarının itirazı yöntemin kullanım biçimine odaklanıyor. Ortak uyarıda Çinli şirketlerin premium hesapları ekipler arasında paylaştığı, çok sayıda hesap ve aracı servis kullandığı, erişim engellerine karşı alternatif yollar geliştirdiği ve büyük hacimli otomatik sorgularla kapalı modellerden yetenek çıkarmaya çalıştığı öne sürülüyor. Kurumlar bu faaliyetleri “agresif, hedefli ve endüstriyel ölçekli” olarak tanımlıyor.

ABD makamlarına göre bazı kampanyalarda chain-of-thought akıl yürütmesini ortaya çıkarmaya yönelik sorgular, engellemeler sırasında farklı erişim yollarına geçiş ve güvenlik önlemlerinin devreye girip girmediğini ölçen otomatik değerlendirme sistemleri kullanıldı. Bu iddialar henüz bağımsız bir yargı kararıyla doğrulanmış bulgular niteliği taşımıyor.

Çin Suçlamaları Reddetti

Çin Dışişleri Bakanlığı ABD’nin suçlamalarına karşı çıkarak ülkenin yapay zeka alanındaki ilerlemesinin kendi bilimsel ve teknolojik kapasitesinden kaynaklandığını savundu. Pekin ayrıca yapay zeka alanında uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Gerilim, ABD ile Çin arasında yapay zeka güvenliği ve teknoloji politikalarının daha fazla diplomatik gündeme girdiği bir dönemde yaşanıyor. Reuters’a göre Washington, distillation faaliyetlerinin Çinli şirketlerin gelişmiş modeller üretme maliyetlerini azaltmasının yanı sıra askeri ve siber yeteneklere katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

AI Yarışında Model Çıktıları Yeni Bir Stratejik Varlığa Dönüşüyor

Bu tartışma, yapay zeka rekabetinde fikri mülkiyet sınırlarının yeniden tanımlandığı bir döneme işaret ediyor. Geleneksel yazılım dünyasında kodun kopyalanması daha açık bir ihlal alanı yaratırken üretken yapay zekada bir modelin verdiği cevapların rakip bir modeli eğitmek için kullanılması çok daha karmaşık bir alan oluşturuyor.

Asıl kırılma da burada yaşanıyor. Frontier modellerin çıktıları yalnız kullanıcıya sunulan bir hizmet olmaktan çıkıp rakipler açısından değerli bir eğitim hammaddesine dönüşüyor. Bu nedenle AI şirketlerinin önümüzdeki dönemde yalnız model ağırlıklarını ve kaynak kodlarını koruması yetmeyebilir. API kullanımı, sorgu davranışı, toplu hesap açılması ve olağandışı çıktı toplama faaliyetlerinin de güvenlik politikalarının merkezine yerleşmesi beklenebilir.

ABD’nin meseleyi ulusal güvenlik çerçevesine taşıması ise distillation tartışmasını şirketler arasındaki ticari rekabetin ötesine götürüyor. Eğer bu yaklaşım sertleşirse model erişimi, API kısıtlamaları, ihracat kontrolleri ve yabancı AI şirketlerine yönelik yaptırımlar ABD–Çin teknoloji rekabetinin yeni araçlarına dönüşebilir. DeepSeek ve diğer Çinli şirketlerin küresel pazardaki hızlı yükselişi düşünüldüğünde, model yeteneklerinin nasıl üretildiği sorusu da artık AI yarışının en tartışmalı başlıklarından biri olacak.