Çin İnsansı Robotları Askeri Görevlere Hazırlıyor
Çin, insansı robotların test ve teknoloji yatırımlarını hızlandırıyor.
Çin’in insansı robot yatırımları fabrika otomasyonunun ötesine taşınıyor. Çin Halk Kurtuluş Ordusu bağlantılı araştırma kurumları ve savunma şirketleri, insansı robotların gelecekte keşif, güvenlik, lojistik ve şehir içi askeri operasyonlarda askerlerle birlikte görev yapabileceği sistemler üzerinde çalışıyor. Reuters’ın 100’den fazla askeri ihale, akademik çalışma, patent, resmi yayın ve savunma şirketi belgesini inceleyen araştırması, çalışmaların özellikle 2025 ve 2026 yıllarında robotların algılama, fiziksel nesnelerle etkileşim ve eğitim verisi yeteneklerine odaklanarak hızlandığını gösteriyor.
Çin ordusunun insansı robotlara ilgisi 2024 yılında daha görünür hale geldi. Çin Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi NUDT ile Askeri Bilimler Akademisi’nin düzenlediği bir savunma teknolojileri forumunda insansı sistemlerin askeri kullanımı ele alındı. Haziran 2025’te NUDT tarafından gerçekleştirilen bir yarışmada robotlardan bir bölgeye girerek çevreyi haritalaması ve hedefleri tespit etmesi istendi. Başka senaryolarda ise kimlik kontrolü, askeri tesislerde güvenlik ve devriye görevleri test edildi.
Bu çalışmalar satın alma kayıtlarına da yansıdı. Çin Halk Kurtuluş Ordusu Mayıs 2025’te kurulum ve teknik eğitimi de kapsayan bir insansı robot alımı için ihale yayımladı. Aynı yıl NUDT bağlantılı bir başka satın alma duyurusunda insansı robotların çevreyi algılamasını ve hassas fiziksel görevler gerçekleştirmesini sağlayacak sistemler arandı. Haziran 2026’da ise robotların hareket edebileceği arazi koşullarına ilişkin kamera, radar ve hareket verilerinin toplanıp etiketlenmesi için yaklaşık 300 bin dolarlık bütçe ayrıldı.
Askeri araştırmaların en dikkat çekici alanlarından biri şehir içi operasyonlar. NUDT’nin Xi’an’daki test merkezinde hazırlanan Ağustos 2025 tarihli bir çalışmada insansı robotlar, robot köpekler ve insansız kara araçlarından oluşan altı robotun iki saldırı grubuna dağıtıldığı bir senaryo modellendi. Robotların askerlerle birlikte düşman kontrolündeki bir binayı kat kat ve oda oda temizlemesi öngörüldü. Çalışmadaki teknolojilerin beş ila 10 yıl içinde kullanılabilir hale gelebileceği varsayıldı. Silah kullanımı, angajman kuralları veya sivillerle karşılaşıldığında nasıl hareket edileceği ise araştırmada tanımlanmadı.
İnsansı formun askeri açıdan olası avantajı, insanların kullandığı fiziksel çevreye uyum sağlayabilmesi. İki kol ve iki bacak, teorik olarak binalarda, tünellerde ve gemi içlerinde hareket etme, merdiven çıkma ve nesneleri kullanma gibi görevleri aynı platformda bir araya getirebilir. Buna karşılık keşif veya lojistik gibi daha sınırlı görevlerde dört ayaklı, paletli ya da tekerlekli robotların daha düşük maliyetle ve daha kolay ölçeklenebilmesi insansı robotların her askeri görev için en uygun çözüm olmayabileceğini gösteriyor.
Çinli devlet savunma grubu Norinco’nun geliştirdiği Fuxi robotu da bu yaklaşımın örneklerinden biri. Şirket Fuxi’yi nöbet, farklı hava koşullarında keşif, devriye ve insanlar açısından tehlikeli görevlerde kullanılabilecek tam boyutlu bir insansı robot olarak konumlandırıyor. Robotun uzaktan kontrol sistemiyle birlikte çalışabilmesi özellikle önemli. İnsan operatörün kontrolü elinde tutması, bugün insansı robotların önündeki en büyük sorunlardan biri olan bağımsız karar verme ve öngörülemeyen ortamlarda doğru tepki verme ihtiyacını kısmen azaltıyor.
Teknik sınırlar hâlâ belirleyici. Mevcut insansı robotlar yüksek enerji tüketiyor ve kontrollü gösterilerin dışındaki karmaşık ortamlarda güvenilirlik problemi yaşayabiliyor. Denge, dayanıklılık, çevresel algılama, hareket planlama ve yapay zeka sistemlerinin beklenmeyen koşullara uyum sağlaması savaş alanında çok daha kritik hale geliyor. Reuters’ın incelemesinde Çin ordusunun operasyonel bir birliğinde silahlı insansı robot konuşlandırıldığına ilişkin kanıt bulunmadı.
Çin’in bu yarıştaki en büyük avantajlarından biri ise askeri araştırmalardan önce oluşmuş geniş ticari robotik ekosistemi. BofA Global Research verilerine göre Çinli üreticiler 2025 yılında dünya genelindeki insansı robot sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 95’ini gerçekleştirdi. Bu üretim ölçeği, motorlardan sensörlere, robot gövdelerinden eğitim altyapısına kadar genişleyen bir tedarik zincirinin aynı zamanda askeri araştırmalara aktarılabilmesini mümkün kılıyor.
Askeri insansı robot çalışmaları Çin ile sınırlı kalmıyor. ABD Ordusu da askerlerle birlikte çalışabilecek militarize insansı robot yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik bir program başlattı. Keşif, güvenlik, engel kaldırma, tehlikeli maddelerle çalışma ve şehir ortamındaki savunma ve saldırı görevleri olası kullanım alanları arasında bulunuyor. Bu tablo, insansı robot yarışının endüstriyel otomasyon rekabetinden savunma teknolojilerine doğru genişlediğine işaret ediyor.
Robotik rekabet artık eğitim verisi ve saha güvenilirliğine kayıyor
Çin örneğinin teknoloji sektörü açısından en önemli tarafı insansı robot yarışının artık robot gövdesini üretme kapasitesinden ibaret olmaması. Askeri satın alma kayıtlarında algılama sistemleri, hareket verisi, kamera ve radar kayıtları ile robotların fiziksel görevleri öğrenmesini sağlayacak eğitim altyapısının öne çıkması, rekabetin giderek donanım ile yapay zeka arasındaki katmana kaydığını gösteriyor. Bir robotun yürüyebilmesi veya nesne taşıyabilmesi gösteri ortamında yeterli olabilir. Savaş alanında ise beklenmeyen bir engeli algılaması, güvenilir biçimde hareket etmesi ve insan operatörle kesintisiz çalışması gerekiyor.
Çin’in yüzde 95’e ulaşan üretim payı bu nedenle salt adet avantajından daha geniş bir anlam taşıyor. Büyük ölçekli ticari üretim daha fazla robotun gerçek ortamlarda çalışmasını, daha fazla hareket ve sensör verisinin üretilmesini ve donanım maliyetlerinin aşağı çekilmesini sağlayabilir. Bu döngü başarılı olduğu ölçüde sivil robotik pazarında geliştirilen teknolojilerin savunma uygulamalarına aktarılma süresi de kısalabilir.
Buna rağmen insansı formun savaş alanında yaygınlaşacağı henüz kesinleşmiş bir sonuç değil. Dört ayaklı, tekerlekli ve paletli sistemler birçok görevde daha ucuz ve daha dayanıklı çözümler sunuyor. İnsansı robotların gerçek rekabet avantajı, insan için tasarlanmış binalar, araçlar ve altyapılar içinde mevcut ekipmanı değiştirmeden çalışabilecek kadar güvenilir hale geldiklerinde ortaya çıkabilir. Savunma teknolojilerindeki asıl yarış da bu nedenle robotun biçiminden çok algılama, kontrol, enerji, yapay zeka ve saha verisinin aynı sistemde ne kadar iyi birleşebildiği üzerinden şekillenebilir.
